In het spoor van Jubal

In de Bijbel is Jubal de stamvader van allen die kunst maken. Dit jaar neemt elke scribent u mee naar een boek, film,  muziekstuk of ander kunstwerk dat haar of hem inspireert. Deze keer schrijft ds. Anna van der Maas, geestelijk  verzorger Deventer Ziekenhuis over een voor haar inspirerend kunstvoorwerp.

Een Afrikaanse vriendenkring, uit één stuk hout  gesneden

, staat bij ons in de logeerkamer. Ik heb deze  lang geleden gekregen, nadat ik gesproken had bij een  uitvaart van een jongeman die bij een verkeersongeval  om het leven was gekomen. De familie wilde met de  vriendenkring uitdrukken: ‘Ook al is hij overleden, hij blijft  altijd bij ons horen.’


Toen ik nog in de ouderenzorg werkte, nam ik deze  vriendenkring wel eens mee om bewoners te laten zien  en voelen. Alle figuren kunnen los van elkaar bewegen,  maar er één figuur tussenuit halen kan niet, omdat ze bij  elkaar zijn ‘ingehaakt’. Als er één figuur beweegt,  bewegen de anderen mee. Iemand merkte eens op, toen  ze de vriendenkring in de handen had: ‘Je kunt niet echt  vallen, want je wordt altijd opgevangen. Dat is ook wat ik  geloof.’

In het ziekenhuis gebruiken we een kleine vriendenkring  met een (elektrisch) kaarsje in het midden bij het  stervensritueel. Af en toe zijn we als geestelijk verzorgers  betrokken bij een stervensritueel op de kamer van een  patiënt. Meestal zijn er familieleden, vrienden of buren bij  aanwezig. De vriendenkring symboliseert wat je daar  probeert te doen: elkaar vasthouden, licht zoeken,  uitspreken wat je voor elkaar betekent, elkaar zegenen  met goede woorden, cirkelen rond het geheim van leven  en sterven. Als we het kaarsje in het midden van de  vriendenkring aansteken, is dat een verwijzing naar iets  dat nauwelijks in woorden te zeggen is: het geheim van  het licht dat sterker is dan het donker; het licht dat schijnt  voor allen in de kring; het licht van Christus…

Een vriendkring is te koop in alle soorten en maten. Is  het kunst? Toch moest ik hieraan denken bij de vraag  iets te schrijven over een kunstwerk dat mij inspireert. De  houten vriendenkring symboliseert voor mij niet alleen de  kleine, vertrouwde kringen waartoe ik behoor. De kring  staat ook symbool voor het grote verband waar wij allen  deel van uitmaken, de verbondenheid van al wat leeft.  Dat we uit hetzelfde hout gesneden zijn, onlosmakelijk  met elkaar verbonden, geroepen tot vriendschap en  betrokkenheid op elkaar. Het doet me denken aan het  beeld van het Lichaam van Christus uit I Korintiërs 12:  ‘Wanneer er één lijdt, lijden alle anderen mee; wanneer  er één met respect behandeld wordt, delen alle anderen  in de vreugde.’ Voor mij is dát de kunst: leven vanuit het  besef dat we ten diepste verbonden zijn, aangewezen op  elkaar, geïnspireerd door het Licht dat blijft…