De nieuwe serie columns zal gaan over omgaan met veranderingen. Het viel de predikanten van Deventer-Colm- schate-Schalkhaar-Diepenveen op dat ze het daar vaak over hebben. Veranderingen binnen de kerk, die om visie vragen en raken aan hun manier van werken.

Maar de kerk is geen eiland: wat er in de samenleving gebeurt komt ook binnen. Zo staat geestelijke verzorging (op christelijke leest geschoeid) in instellingen staat onder druk. Sinds twee jaar is in het Deventer Ziekenhuis bijvoorbeeld geen pastor meer werkzaam. Dit jaar schrijven de predikanten bij toerbeurt over hoe zij omgaan met veranderingen. Het christelijk geloof geeft daar alle aanleiding toe, gericht als dit is op verandering, bekering of ommekeer. Ds. Saar Hoogendijk schrijft de eerste column, over het eigene van de kerk van de hervorming.

Ecclesia reformata, semper reformanda

‘De kerk die hervormd is, moet altijd hervormd worden.’

Al in de 17e eeuw verwoordde een theoloog het eigene van de kerk van de reformatie zo. Veranderingsgezind- heid zit ingebakken. Er was alle reden geweest om tot een kerkhervorming te komen, maar dat kan per definitie niet een afgerond proces zijn. Een kritische houding ten aanzien van de (Rooms-Katholieke) kerk van die dagen leidde tot verandering, tot het opnieuw vorm en inhoud geven aan de kerk. Maar de kerk is nooit af of gear- riveerd. Het moet eigen aan de kerk zijn , teruggrijpend op de bron, om het eigen functioneren kritisch onder de loep te nemen en tot hervorming te komen als dat nodig is. Dat is een door de eeuwen heen voortgaand proces.

Zoiets als de ‘hersteld hervormde kerk’ lijkt me een inner- lijke tegenstrijdigheid. Terug naar af, terug in de tijd.

Niet dat veranderen van een leien dakje gaat! Het gaat altijd gepaard met onzekerheid, met opnieuw zoeken wat het ijkpunt is, in dialoog met elkaar, wat soms ontaardt

in ruzie en verdeeldheid. Zijn we nog wel bezig met de kern?  De kerk hervormen, bij de tijd brengen, het gaat niet zonder verlies van wat velen dierbaar is. Het gaat evenmin door álles anders te gaan doen en los te raken van je wortels.  Ik geloof dat we als kerk van betekenis kunnen zijn in de samenleving door deze houding: leven vanuit het geloof, opbouwend kritisch in dialoog zijn met de tijd en de cultuur. Dat betekent ook als kerk niet bang zijn voor kritiek, maar die beproeven: schuilt er waarheid in? Wat vraagt het geloof nu van ons? Wat zou Jezus doen?

In de Protestantse gemeente Deventer is het gesprek op gang gekomen tussen twintigers en de taakgroep eredienst, over de invulling van de eredienst. De groep ‘Eeuwig gesprek’ had daarover een brief aan de kerken- raad gestuurd. Chapeau! Nee, gemakkelijk vind ik het niet. Maar het besef dat niet de een of ander de waarheid in pacht heeft, maar dat je met elkaar verder moet zien te komen, is een grote stimulans en schept ook vreugde. Verstarren of (met geweld…) het eigen gelijk halen kan nooit het antwoord zijn op wezenlijke vragen in tijd en samenleving. Als ik dit schrijf is de terroristische aanslag in Parijs een week geleden. Moet het dan gaan over het karakter van de kerk? Dat is niet het belangrijkste nu. Maar het is wel van betekenis om te blijven nadenken over onze levens- en geloofshouding en de kerk die daar- bij past, middenin de wereld. Die kan de nodige verand- eringsgezindheid gebruiken.

Saar Hoogendijk

predikant Protestantse Gemeente Deventer