Dit jaar behandelen de predikanten in de rubriek ‘ter overweging’ tien deugden voor het moderne leven. Dit keer: Opoffering!

Het bevreemdt enigszins als opoffering als één van de moderne deugden wordt genoemd. Opoffering is niet populair in de hedendaagse, westerse samenleving waarin mensen wordt geleerd voor zichzelf op te komen en voor zichzelf te zorgen. Toch hoort het bij de tien moderne deugden zoals die door Alain de Botton worden omschreven. Er is nog een hobbel die genomen moet worden, tenminste door mijzelf. Het is in ieder geval in de tijd waarin ik opgroeide, te veel gebruikt om met name van vrouwen te vragen dat ze zich moesten opofferen.

Al zoekend op internet ontdekte ik dat opoffering in ieder geval niet typisch christelijk is. Het wordt door alle godsdiensten en levensbeschouwingen als een deugd genoemd.

Op datzelfde internet kwam ik een aantal keren het woord opoffering tegen in verband met de moord op pater Frans van der Lugt. Hij werd in april vermoord in de Syrische stad Homs. Pater van der Lugt bleef in die stad, ondanks het geweld, het afgesloten zijn van voedsel en water. “Ik blijf bij mijn mensen. Ik ben de herder van mijn schapen.” zo zei hij in januari 2014. Meer dan vijftig jaar werkte en leefde hij in Homs. Op de vraag waarom hij bleef en niet vertrok uit Homs gaf hij eerst als antwoord dat hij iconen en religieuze voorwerpen moest bewaren voor de Christenen en de Moslims, wanneer ze weer terug zouden komen. Even later gaf hij de echte reden. Hij bleef omdat de mensen die achtergebleven waren op zijn steun rekenden, vooral de morele steun en zijn wijsheid. Hij zette zich in voor de mensen van wie hij hield. Met al zijn mogelijkheden, kracht, liefde. De mensen daar hebben dit gezien, ervaren, gewaardeerd. Hijzelf heeft het blijven in de stad Homs niet benoemd als opoffering. Zo heeft hij het zelf ook niet gezien, denk ik. Het was meer dat hij zo betrokken was geraakt bij het leven van mensen daar, waar hij van hield. Dat daar zijn leven lag, dat hij hen niet wilde verlaten op zo’n moment wanneer het erop aan komt er voor elkaar te zijn.

Frans van der Lugt

Dat raakt voor mij de kern van opoffering als deugd. Het wordt niet door de persoon zelf benoemd als: ik offer mij op. Maar achteraf wordt het gezien en en zo benoemd.

Zo kan ik opoffering als deugd zien: Niet als iemand zegt: ik offer mij voor jou op (wat een last legt dat ook niet bij die ander neer). Niet als een jezelf wegcijferen, maar juist met je kracht, je mogelijkheden je inzetten voor het welzijn van anderen. Dat kan zijn dat ouders dit doen voor hun kinderen, of partners voor elkaar, of kinderen voor hun ouders. Soms gebeurt dit bij een afweging waarbij je moet kiezen wat je zelf zou willen: Is wat ik wil ook goed voor de mensen om mij heen? Welke consequenties heeft dit voor hen? Is het dat waard?

Opoffering heeft te maken met kracht en niet met zwakte, met keuze en niet met opgelegde dwang: dit moet je doen.

Trijnie Plattje